Een olieafscheider is verplicht zodra u bedrijfsmatig oliehoudend afvalwater loost en de grenswaarde van 20 milligram minerale olie per liter niet met bronmaatregelen haalt. Het Besluit activiteiten leefomgeving wijst twaalf paragrafen aan waarin dit speelt, van wasstraat en tankstation tot autodemontage en jachthaven. De afscheider volgt NEN-EN 858-1 en 858-2.
De regel in het kort
Loost u bedrijfsmatig water waar olie in kan zitten, dan geldt een emissiegrenswaarde van 20 milligram minerale olie per liter. Haalt u die grens niet met maatregelen aan de bron, dan is een slibvangput met olieafscheider volgens NEN-EN 858 de weg erheen. Het Besluit activiteiten leefomgeving, onderdeel van de Omgevingswet, wijst per activiteit aan wanneer dit speelt.
Twaalf situaties waarin het Bal hierom vraagt
Het Besluit activiteiten leefomgeving benoemt de lozing van oliehoudend afvalwater op paragraafniveau. Dit zijn de twaalf paragrafen waar een slibvangput en olieafscheider in beeld komen. Zoek de regel op die bij uw activiteit hoort.
| Paragraaf Bal | Activiteit | Waar het in de praktijk over gaat |
|---|---|---|
| 4.18 | Mechanisch en thermisch bewerken van metalen | Snijden, slijpen, lassen en verspanen. Het spoel- en koelwater bevat olie en metaaldeeltjes. |
| 4.20 | Mechanisch bewerken van diverse materialen | Zagen, schuren en stralen buiten de metaalbewerking, met oliehoudend proceswater. |
| 4.21 | Reinigen, lijmen en coaten van diverse materialen | Ontvetten en reinigen voorafgaand aan lijmen of coaten. Let op: reinigingsmiddel maakt een emulsie. |
| 4.22 | Onderhouden en repareren van verbrandingsmotoren, gemotoriseerde voertuigen, vaartuigen of werktuigen | De klassieke garage- en werkplaatssituatie, inclusief de afgevoerde wasplek. |
| 4.39 | Kleinschalig tanken | Een tankpunt voor eigen gebruik, bijvoorbeeld op een bedrijfsterrein of een agrarisch bedrijf. |
| 4.40 | Grootschalig tanken | Het openbare tankstation met afleverzuilen en een verhard voorterrein. |
| 4.43 | Grootschalig tanken van vaartuigen of drijvende werktuigen | Het brandstofpunt aan het water, met morsrisico direct boven oppervlaktewater. |
| 4.44 | Wasstraat of wasplaats | Het wassen van motorvoertuigen. Hier geldt bovendien een meldingsplicht van vier weken vooraf. |
| 4.47 | Autodemontage en tweewielerdemontage | Het aftappen en opslaan van vloeistoffen uit voertuigen die uit elkaar gaan. |
| 4.58 | Jachthaven | Kades, hellingen en botenstalling, waar onderhoud aan boten en tanken samenkomen. |
| 4.104 | Opslaan van goederen | Hemelwater dat over een opslagterrein loopt en daar olie of olieachtige stoffen oppikt. |
| 4.109 | Werkzaamheden met verplaatsbaar mijnbouwwerk | Tijdelijke installaties met hydrauliek en brandstof op de werklocatie. |
De paragraafnummers zijn de ingang. De precieze artikelnummers binnen een paragraaf verschillen per activiteit en veranderen bij wijziging van het besluit, dus loop ze na in de actuele tekst voordat u ze in een rapport of vergunningaanvraag overneemt.
Waaraan de afscheider zelf moet voldoen
Een slibvangput en olieafscheider moeten voldoen aan NEN-EN 858-1 en NEN-EN 858-2. Deel 1 gaat over het product: de opbouw, de beproeving en de CE-markering. Deel 2 gaat over de keuze van de nominale grootte, de installatie en het onderhoud. De klasse volgt uit de lozingseis: klasse I met coalescentie haalt onder 5 mg/l, klasse II op zwaartekracht tot 100 mg/l.
Uitzondering: geplaatst vóór 2 november 2010
De eis om aan NEN-EN 858-1 en 858-2 te voldoen geldt niet voor een slibvangput en olieafscheider die vóór 2 november 2010 is geplaatst. Op die datum werd de oude NEN 7089 ingetrokken. Een installatie van vóór die datum hoeft dus niet te worden vervangen omdat hij niet aan de Europese norm voldoet.
Dat is geen vrijbrief. De lozingseis blijft onverkort gelden, en het onderhoud ook. Haalt uw oude afscheider de emissiegrenswaarde niet meer, dan is de leeftijd geen verweer. Kunt u de plaatsingsdatum niet aantonen, dan valt u in de praktijk terug op de hoofdregel.
Wat het Rijk eist en wat uw gemeente of waterschap erbovenop legt
Het Besluit activiteiten leefomgeving is de landelijke bodem. Daarnaast heeft uw gemeente een omgevingsplan en heeft het waterschap een waterschapsverordening, en die mogen strenger zijn of aanvullende voorwaarden stellen. Denk aan een lagere grenswaarde bij lozing op kwetsbaar oppervlaktewater, een verplichte controleput, een vast bemonsteringspunt of een meldingsplicht die in het Bal niet staat.
Praktisch betekent dat twee vragen in plaats van één. Wat eist het Bal, en wat eist het bevoegd gezag hier ter plaatse. Wie alleen de landelijke regel naslaat, komt bij de controle soms alsnog een eis tegen die hij niet zag aankomen.
Jachthavens: een categorie apart
Paragraaf 4.58 gaat over de jachthaven, en dat is de lastigste van de twaalf. Op één terrein komen activiteiten samen die elders apart geregeld zijn: tanken aan de steiger, onderhoud en schoonspuiten van rompen op de wal, een hellingbaan, en vaak een winterstalling. Het afvalwater verschilt per plek, en het oppervlaktewater ligt er letterlijk naast.
Let daarbij op twee dingen. Het schoonspuiten van een romp brengt naast olie ook antifouling en schuurresten mee, wat vooral een slibvraag is en niet alleen een oliekwestie. En het tanken van vaartuigen valt bij grotere volumes onder paragraaf 4.43, niet onder 4.58. Welke paragraaf leidt, bepaalt welke eisen gelden.
Alleen naar het vuilwaterriool, en dat is geen vrijstelling
Het Bal regelt uitsluitend de lozing van oliehoudend afvalwater op het vuilwaterriool. Andere routes regelt het niet, en die zijn langs deze weg dus niet toegestaan: niet op het hemelwaterriool, niet in de bodem, niet op oppervlaktewater.
Hier gaat het in de praktijk mis. Wie leest dat het water alleen naar het vuilwaterriool mag, concludeert soms dat de olieafscheider daarmee van tafel is. Het is precies andersom. Het vuilwaterriool is de enige toegestane bestemming, en de afscheider is de voorwaarde om er te mogen komen. De grenswaarde van 20 milligram minerale olie per liter geldt op dat lozingspunt, niet ergens anders.
Oppervlaktewater komt soms wel in beeld, maar dan via uw gemeente of waterschap: een maatwerkvoorschrift, een regel in het omgevingsplan of de waterschapsverordening. Het waterschap weegt daarbij de ligging en de capaciteit van het vuilwaterriool tegen de kwetsbaarheid van het oppervlaktewater. Krijgt u die route, dan wordt de eis strenger in plaats van soepeler, want uw water gaat dan niet meer langs een zuivering. In de praktijk komt daar vrijwel altijd een klasse I afscheider met coalescentiefilter uit.
Schoon hemelwater van een dak hoort er juist niet op. Dat verdunt de stroom en maakt de afscheider onnodig groot.
Meld het op tijd
Bij een wasstraat of wasplaats hoort een melding. U geeft de activiteit minstens vier weken voordat u begint door aan het bevoegd gezag. Twijfelt u of uw situatie eronder valt? Wij toetsen het aan uw geval en zeggen eerlijk waar u staat.
